>> HOMEpage

Vragen rond een
gevelsteen met een vijzel 1662
Met een voorlopige lijst van Franeker huisnamen

Bron: Register archief waterschap vijf deelen zeedijken, Franeker 1903
Internetuitgave: M.H.H. Engels, april 2017

Secretarissen vijf deelen zeedijken
volgens vermeldingen in bovengenoemde bron

  • Dominicus Meijlema [1612], 1616, 1619, 1621, † Allerheiligen 1622
  • Annius Rienstra 1626, 1627, 1628, 1629, 1630, 1643
  • Jacobus Meijlsma [1660, 1661], 1671, † vóór 22 febr. 1685
  • Freerk Jacobs 1691, 1692
  • Dr. Alardus Scheltinga 1705
  • Sicco Widenbrugh/Wijdenbrug 1713, 1714
  • Johannes Wetzens -1768
  • Hans Willem van Plettenberg 1769-
  • Johannes Alberda -1802
  • M. van der Plaats 1846, 1848
• Jacobus Riencks Meylsma was in 1658 te Leeuwarden getrouwd met Maria Swilda, kerkelijk 14-2-1658 te Britsum. Op 24 oktober 1662 is zij te Britsum gedoopt op belijdenis met attestatie van Harlingen. Mogelijk was zij een dochter van de uit Emden afkomstige med. dr. Joannes Swilda bijgenaamd Flietius, omdat hij in 1646 aan het Noordvliet woonde; dr. Swilda is voor 1659 overleden. Als apotheker kocht Meylsma in 1659 een huis in Harlingen dat hij twee jaar later al weer verkocht. Hij verhuisde naar de Voorstraat [Noordzijde, nu 35], bij het raadhuis: op 22 febr. 1685 verkocht de weduwe dit pand voor 1250 goudgulden. Vermoedelijk heeft Meylsma het apothekerschap opgegeven toen hij secretaris werd van de Vijf deelen zeedijken. In 1659 wordt Meylsma genoemd als burger, apotheker en penningmeester van de in 1636 opgerichte Friese kamer van de Noordse Groenlandse Compagnie in Harlingen, die in 1662 werd opgeheven.
• In museum Martena te Franeker bevindt zich een gevelsteen met een vergulde vijzel, de initialen I M en het jaartal 1662. De vraag is of deze van Iacobus Meylsma in het naburige Harlingen was. Dat een gevelsteen in een andere stad terechtkwam, is niet uitzonderlijk.
• A. Hallema meldt in Franeker door de eeuwen heen, Leeuwarden [1953], op blz. 68 in noot 3 als een van de herbergiers uit het einde van de zestiende eeuw Joannes Jansz. "in den vergulden fijsel". De herberg was volgens het proclamatieboek van 1616 gevestigd in de Sjaardemastraat. Een vijzel is als uithangteken typisch voor een apotheek, maar voor een herberg ook niet vreemd: men bedenke dat apothekers kruidenwijn verkochten en dat de heilige Amandus niet alleen patroon van de apothekers was maar ook van de kruideniers, wijnhandelaren en herbergiers.
• Piet Postma meldt de identificatie van de gevelsteen in Museum Martena, Voorstraat 35-37, op blz. 37 van zijn in juni 2020 verschenen Gevelstenen in Franeker. Deze steen zat oorspronkelijk in het pand Vijverstraat 8. De initalen zijn van Isbrand Melles Mellinga, die daar een apotheek had die was gerelateerd aan de Academie. Deze apotheek is zowel door vader als zoon Mellinga gerund. Helaas geeft Postma in zijn fraaie uitgave geen bronnen. Bij navraag bleek hij de gegevens over deze gevelsteen te hebben van Gerard van der Heide van het Historisch Centrum Franeker, van wie ik nog een opgave van de archivalische bron(nen) verwacht.

Huisnamen Franeker 1587-1682

Bron: MpaginaE en Hallema
Internetuitgave: M.H.H. Engels, februari resp. najaar 2020

    proclamatieboeken 1608-1637
  • in de olifant 1625 203r
  • in de pinas 17-1-1629 8r
    proclamatieboek 1608-1616
  • in de vergulde valk (herberg)
  • in de stad van Soest (herberg); in Soest (herberg) proclamatieboek 1616-1628: 1616 18v
  • in de Prins van Orangen/Orangien (herberg)
  • de twee hammen 1609 23v
  • in het houten wambuis (herberg) 13-11-1609 Korenmarkt Zz 1617 50v
  • de halve maan Coudal
  • in de granaatappel (herberg)
  • in de braadpot (herberg)
  • het witte leeuwtje
  • in het gulden/vergulde hoofd (herberg) Coudal Zz
  • in de trompet (herberg)
  • de vergulde molen Schilbank
    proclamatieboek 1616-1628
  • de hertog van Saksen Hoogstraat/Voorstraat Nz
  • in het vergulde kruis (herberg)
  • in de haringbuis (herberg)
  • de rode hond Korenmarkt 1621 Noord 3
  • in de valk (herberg)
    proclamatieboeken 1638-1667
  • de vergulde maan 11-5-1655, 126v Coudal bij de Brol
  • de blauwe pot 1662, 13v
  • de fole jacht 1663, 36v [jachtende veulens]
  • de vergulde wagen 1667, 93r
  • de vergulde roskam 1667, 107v; 1668-1682: Dijkstraat 12-4-1678
    proclamatieboeken 1668-1682
  • de zwarte waterhond Godsakker Wz 7-4-1676
  • de fortuin Coudal Whoek 5-3-1680
  • de drie roemers Korenmarkt 10-11-1682
    inwoners 1621
  • het witte haantje Oost 6
  • Rozendal Zuid 3
  • de zwarte arend Oost 9
    Hallema, Franeker door de eeuwen heen, p. 68 noot: herbergen eind 16e eeuw
  • in de vergulde vijzel Sjaardemastraat
  • in de drie Friezen
  • in het kromhout
  • in het wapen van Friesland

>> begin