LEGAAT van Zeeuws edelman HONIG aan UB Franeker

Tekst bij een kleine tentoonstelling in de Provinciale Bibliotheek van Friesland: februari t/m april 1995 - M.H.H. Engels - internetbewerking: januari 2005

>> HOMEpage


Ter nagedachtenis van de weledele, zeer aanzienlijke heer Johannes Honig, ridder en raadslid te Middelburg, omdat hij uit zeer grote vrijgevigheid deze algemene bibliotheek van onze voedingsrijke universiteit heeft opgeluisterd door de legatering van 20 geschilderde portretten van beroemde en geleerde mannen, samen met een bedrag van 600 gulden, heeft de academische senaat, nadat de erfgenamen het legaat zonder aarzelen hadden doen toekomen, de laatste wens van de legateur vervuld en opdracht gegeven deze boekenkast met de gekochte boekdelen te vullen en een lijst van de titels openbaar te maken.
Dit is een vertaling van de Latijnse tekst op een driehoekig bord dat in de achttiende en negentiende eeuw eeuw boven een boekenkast hing in de universiteitsbibliotheek te Franeker. Het bord is tegenwoordig te zien in museum It Coopmanshûs te Franeker; hetzelfde geldt voor de uit Italië stammende olieverfportretten van o.a. Diogenes, Julius Caesar Scaliger, Thomas van Aquino, Dionysius en Jacobus Gothofredus, Giovanni Mirandula en Francesco Petrarca.

gedenkbord schenking Honig

De lijst van de voor de gelegateerde 600 gulden gekochte boeken is afgedrukt in het biografische werk "Geletterd Zeeland" van Pieter de la Rue, tweede druk, Middelburg 1741, blz. 504-506. Onderverdeling: Patres (werken van kerkvaders), Historiae ecclesiasticae scriptores (werken van kerkhistorici), Lexicographi Hebraei, Lexicographi [Graeci et] Latini (bio- en bibliografische werken). De modeme titelbeschrijvingen uit de geautomatiseerde online publiekscatalogus volgen hier. De vijftien titels omvatten maar liefst 77 boekdelen in folioformaat en vullen bijna vijf meter plankruimte. Het legaat is in 1694 ontvangen. De gekochte werken dateren uit de jaren 1665-1706, met uitzondering van het "Auctarium novum bibliothecae patrum" (1648) en de werken van Hrabanus Maurus (1627): in elk geval het laatste zal antiquarisch gekocht zijn. De schenking van toen is vergelijkbaar met een bedrag van € 25.000 nu!

Scaliger senior

Johan Honig - niet verwant met het Zaanse ondernemersgeslacht - was ridder, schepen en raad van Middelburg. Zowel zijn geboorte- als zijn sterfjaar is slechts bij benadering bekend: tweede kwart van de zeventiende eeuw resp. in of kort voor 1694. In 1682 hertrouwde hij met Hillegonda van Viersen. Zij was in 1645 te Leeuwarden geboren en sedert 1678 weduwe van een raadsheer in het Hof van Vlaanderen dat resideerde in Middelburg. Bij hun huwelijk hebben zij aan kerk en staat van Friesland een schenking gedaan.

De kerk van Ferwerd kreeg een koperen kaarskroon met hun wapens, die aldaar nog is te bewonderen. - Hillegonda's vader Assuerus van Viersen, rentmeester der domeinen, pensionaris van Leeuwarden en 1653-1662 secretaris van Gedeputeerde Staten van Friesland, had Camminghastate te Ferwerd geërfd van zijn broer Jurjen.
Aan de provincie Friesland werd voor de bibliotheek van de Franeker Academie het hier besproken legaat toegezegd.

Literatuur:
W.B.S. Boeles, Frieslands hoogeschool en het Rijksathenaeum te Franeker. Eerste deel, Leeuwarden 1878, blz. 102.
D. Cannegieter, Camminghastate te Ferwerd. In: Friesche volksalmanak 1888, 74-95.
M.H.H. Engels, Franeker folianten. Frieslands universiteitsbibliotheek 1585-1713. Franeker 1985, blz. 28-29.


1.

SS. Patrum, qui temporibus apostolicis floruerunt, Barnabæ, Clementis, Hermæ, Ignatii, Polycarpiopera edita et inedita, vera, et suppositicia: una cum Clementis, Ignatii, Polycarpi actis atque martyriis / J.B. Cotelerius ... ex MSS. Codicibus eruit, ac correxit, versionibusque et notis illustravit; accesserunt, in hac nova edit., notæ integræ ... ; recensuit et notulas aliquot suas et aliorum adspersit Joannes Clericus. - Antverpiae: Huguetanorum sumtibus, 1698. - 2 dl.; fol.
Boeknummer: 580 Gdg fol


2.

Opera omnia quae extant vel quae ejus nomine circumferuntur /S. Athanasius; notis, variis lection. illustrata cet. opera et studio monachorum ordinis S. Benedicti e Congreg. S. Mauri, Ed. Bern. de Montfaucon - Parisiis: sumptibus Jo. Anisson, 1698 - 2 dl.; fol.
Boeknummer: 594 Gdg fol


3.

Marii Mercatoris S. Augustino æqualis Opera quæcumque extant / prodevnt nvnc primvm studio Joannis Garnerii ... qui notas etiam ac differtationes addidit - Parisiis : Apud Sebastianum Mabre-Cramoisy, 1673 - 2 dl.; fol.
Boeknummer: 654 Gdg fol


4.

Magnentii H-Rabani Mavri, ...Opera, qvæ reperiri potvervnt, omnia, in sex tomos distincta. / Collecta primùm industriâ Iacobi Pamelij Brugensis .... Nunc vero in lucem emissa curâ R.mi Antonij de Henin ...; ac studio & operâ Georgij Colvenerij ... Opera, qvæ reperiri potvervnt, omnia, in sex tomos distincta - Coloniæ Agrippinæ: sumptibus Antonii Hierati, 1627 - Gegr. titelpag.: Hrabani Mavri ... Opera quotquot reperiri potuerunt omnia - 6 dl.; fol.
Boeknummer: 704 Gdg fol
Noot: 6 dl. in 3 bd.


5.

Maxima bibliotheca vetervm patrvm, et antiqvorvm scriptorvm ecclesiasticorvm : primo qvidem a Margarino de la Bigne, in Academia Parisiensi doctore Sorbonico, in lucem edita : deinde celeberrimorvm in universitate Coloniensi doctorum studio, plurimis authoribus, & opusculis aucta, ac historica methodo per singula fæcula quibus scriptores quique vixerunt, disposita : hac tandem editione Lvgdvnensi, ad eandem Coloniensem exacta, novis supra centum authoribus, & opusculis hactenus desideratis, locupletata, et in tomos XXVII. distribvta : huic etiam editione accesserunt indices qvator præclari, in hac tam multiplicium scriptorum vastissima collectione vere faces, & ut quis ad ipsorum lectionem introducatur, vtilissimi, imo omnino necessarii - Lvgdvni: apud Anissonios, 1667 - Annotatie: Uitg. bezorgd door: Phillipus Despont - 27 dl.; fol.
Boeknummer: 676 Gdg fol
Noot: Nov. Cat. 35 seq., waarin een uitvoerige inhoudsopgave gevonden wordt.


6.

Titel: Auctariumnovum Bibliothecae Veterum Patrum, Graece en Latine / cum notis Franc. Combefisii - Paris : Ant. Bertier, 1648 - 2 dl.; fol
Boeknummer: 677 Gdg fol


7.

Collectio nova Patrum Graecorum / Gr. et Lat, cum notis Bern. de Montfaucon - Paris, 1607 - 2 dl.; fol.
Boeknummer: 581 Gdg fol


8.

Jacobi Sirmondi opera varia; nunc primum collecta, ex ipsius schedis emendatiora, notis posthumis, epistolis, et opusculis aliquibus auctiora, accedunt S. Theodori Studitae epistolae, aliaque script dogmatica, nunquam antea graece vulgata Parisiis : e typographia regia, 1696 - 5 dl.; fol.
Boeknummer: 716 Gdg fol


9.

Collectio maxima Conciliorum omnium Hispaniae et Novi Orbis epistolarumque decretalium celebriorum, necnon plurium monumentorum veterum ad illam spectantium / cum notis ac dissertt. quibus canones, historia, disciplina ecclessiastica et chronologia explicatur, cura en stud. Josephi Saenz. de Aguirre - Roma : J.J. Komarck [etc.], 1693 - 4 dl.; fol.
Boeknummer: 4073 G fol


10.

Magnum Oecumenicum Constantiense Concilium de universali Ecclesiæ reformatione, unione, et fide. / ... diligentissime erutum ac recensitum multisq; figuris æneis exornatum operâ et labore Hermanni von der Hardt - Francofurti et Lipsiæ : in officina Christiani Genschii; Helmestadi: typis Salomonis Schnorrii; Berolini : typis Christiani Friderici Henningii, 1697-1742 - 7 dl. in 4 bd.; fol.
Boeknummer: 4077 G fol
Jaar van uitgave: 1696-1699
Collatie: 6 dl. - De algemeene titel heeft het jaartal 1700


11.

Critica historico-chronologica in annales ecclesiasticos ... Cæsaris ... Baronii ; ... Henrici Spondani ... ordine servato: in qua rerum narratio defenditur, illustratur, suppletur; ordo temporum corrigitur, innovatur, & periodo Græco-Romana nunc primùm concinnata munitur : opus non solùm annales ecclesiasticos, horumque epitomen legentibus; sed etiam omnibus antiquitatis studiosis necessarium / auctore ... Antonio Pagi. - Lutetiæ Parisiorum: apud viduam Edmundi Martin, Joannem Boudot, & Stephanum Martin, 1689.
Boeknummer: 3590 G fol


12.

R. P. Natalis Alexandri Ordinis FF. Praedicatorm ...Historia ecclesiastica Veteris Novique Testamenti, ab orbe condito ad Annum post Christum natum millesimum sexcentesimum : et in loca ejusdem insignia dissertationes historicæ, chronologicæ, criticæ, dogmaticæ ... rerum novarum accessione, scholiis et indicibus locupletissimis aucta, illustrata, ornata. - Parisiis : Sumptibus Antonii Dezallier, 1699. - 8 dl.; fol.
Boeknummer: 3594 G fol


13.

Bibliotheca magna Rabbinica, de scriptoribus et scriptis Hebraicis, ordine alphabetico Hebraice et Latine digestis / avctore Ivlio Bartoloccio de Celleno ... - Romae: ex Typographia S. Congregationis de Propaganda Fidei, 1675-1694.
Annotatie: Titel ook in het Hebreeuws: Qiryat sefer; titel dl. 5 ook in het Hebreeuws: Magen we-.herev u-mil.hamah - Tekst in het Latijn en Hebreeuws - Dl. 4-5: Post eius obitum absoluta, aucta, & in lucem edita a Carolo Ioseph Imbonato ... huic quadripartito operi accedit tomus alter, nempè Bibliotheca Latino-Hebraica, sive de scriptoribus Latinis ... - 5 dl.; fol.
Boeknummer: 488 TL fol


14.

Petri Lambecii HambvrgensisCommentariorvm de avgvstissima Bibliotheca Caesarea Vindobonensi ... - Vindobonae: typis Matthaei Cosmerovii, 1665-1679 - 7 dl.; fol.
Boeknummer: 207 AW fol


15.

Catalogus, sive recensio specialis omniumcodicum manuscriptorum Graecorum, nec non linguarum orientalium, Augustissimae bibliothecae Caesareae Vindobonensis ... / in publicam lucem edidit Daniel de Nessel ...
Pars I: Quâ continetur, recensio specialis manuscriptorum codicum theologicorum graecorum .... Pars II: Quae complectitur codices MStos juridios graecos. Pars III: Quae complectitur codices manuscriptos medicos graecos. Pars IV: Quae complectitur codices manuscriptos philosophicos ... et philologicos graecos. Pars V: Quae complectitur codices manuscriptos historicos ecclesiasticos et profanos graecos. Pars VI: Quae complectitur indices quatuor, alphabeticum unum, chronologicos duos, et unum miscellaneum incertae dubiaeque aetatis autorum. Pars VII: Quae complectitur codices MSt. linguarum orientalium nempè Hebraicos, Syriacos ... - Vindobonae [etc.]: typis Leopoldi Voigt [etc.], 1690 - 8 dl.; fol.
Boeknummer: 208 AW fol
Noot: 7 dl. in 2 bd.


MEMORIAE
NOBILISSIMI GRAVISSIMI
AMPLISSIMIQUE VIRI JOANNIS
HONIG EQUITIS AURATI SENATORIS
MEDIOBURGENSIS
QUOD EXIMIA LIBERALITATE PUBLICAM HANC ALMAE ACADEMIAE
NOSTRAE BIBLIOTHECAM ORNAVERIT LEGATIS XX PICTIS IMAGINIBUS CLARIS-
SIMORUM & ERUDITISSIMORUM VIRORUM ADJECTA SEXCENTORUM FLORENORUM SUMMA
AMPLISSIMUS ACADEMIAE SENATUS LEGATO A NOBILISSIMIS HAEREDIBUS PROMPTE REPRESENTATO
SUPREMUM TESTATORIS JUDICIUM SECUTUS TABULAS PUBLICARI EMPTISQUE VOLUMINIBUS FORULOS HOSCE IMPLERI
IUSSIT L.M.


>> begin